Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодексининг 207-моддаси чет эл компаниялари даромадларига (фойдасига) солиқ солишнинг самарали ставкаси қандай ҳисобланишини белгилайди. Қуйида мазкур модда бўйича билиш керак бўлган 5 муҳим факт келтирилади.

1-факт. Самарали солиқ ставкаси компаниянинг ҳақиқий солиқ юкини кўрсатади

Самарали солиқ ставкаси чет эл компанияси ва унинг алоҳида бўлинмалари томонидан тўланган даромад (фойда) солиғи суммасининг уларнинг умумий даромади (фойдаси)га нисбати орқали аниқланади. Бу кўрсаткич компания амалда қанча солиқ тўлаётганини баҳолаш имконини беради.

2-факт. Ҳисоб-китобда бир нечта солиқ турлари инобатга олинади

Самарали ставкани аниқлашда компания томонидан ҳисоблаб чиқарилган даромад (фойда) солиғи билан бир қаторда, унинг даромадларидан тўлов манбаида ушлаб қолинган солиқ суммалари ҳам ҳисобга олинади.

3-факт. Солиқ суммаларига тузатиш киритиш мумкин

Агар даромад бир даврда ҳисобга олиниб, унга тегишли солиқ бошқа даврда ҳисобланган ёки ушлаб қолинган бўлса, солиқ тўловчи самарали ставкани ҳисоблашда тегишли тузатишлар киритишга ҳақли.

4-факт. Зарар кўрган компаниялар учун ставка ҳисобланмайди

Агар солиқ даври якунида чет эл компаниясининг даромади мавжуд бўлмаса ёки умумий фойдаси нолга тенг ёхуд манфий бўлса, самарали солиқ ставкаси ҳисоблаб чиқилмайди.

5-факт. Айрим ҳолларда компания қонун талабларига мос деб топилади

Агар чет эл компаниясида даромад мавжуд бўлмаса ёки у зарар билан фаолият юритган бўлса, у Солиқ кодексининг 204-моддаси биринчи қисмида назарда тутилган шартларни қаноатлантирувчи назорат қилинадиган чет эл компанияси деб эътироф этилади.

Самарали солиқ ставкаси чет эл компаниясининг ҳақиқий солиқ юкини аниқлаш имконини берувчи муҳим кўрсаткич ҳисобланади. У компаниянинг даромадига нисбатан амалда қанча солиқ тўланганини кўрсатади ва назорат қилинадиган чет эл компанияларига оид қоидаларни қўллашда муҳим аҳамиятга эга.

Зиёвуддин Намозов,
"Адолат" МҲАМ ходими