Кўпчилик муваффақиятга эришиш йўлида мотивацияни асосий куч деб билади. “Илҳомланганимда ишлайман”, “кайфиятим кўтарилса, машқ қиламан” – бундай фикрлар жуда кенг тарқалган. Аммо ҳаётий тажриба ва илмий тадқиқотлар шуни кўрсатадики, узоқ муддатли натижаларга фақат тартиб-интизом орқали эришиш мумкин, мотивация эса вақтинчалик ва беқарор ҳодисадир.

Мотивация бу ҳиссиёт. Ҳиссиёт эса кайфият, уйқу сифати, атроф-муҳит, ҳатто об-ҳаво каби омилларга боғлиқ ҳолда ўзгариб туради. Бугун сиз ўз мақсадингиз ҳақида ўйлаб, катта илҳом билан ишга киришишингиз мумкин, эртага эса ўша илҳомдан асар ҳам қолмаслиги мумкин.

Агар инсон фақат мотивация борлигида ҳаракат қилса, у муваффақиятга эришиш йўлида доимий тўхтаб-тўхтаб қоладиган, узуқ-юлуқ ҳаракатлар билан чекланиб қолади. Натижада катта мақсадлар йиллар давомида амалга ошмай қолиши мумкин.

Интизом нима учун кучлироқ?

Тартиб-интизом бу кайфиятга боғлиқ бўлмаган, аниқ қоида ва одатлар асосида ҳаракат қилиш қобилиятидир. У инсонга:

– барқарорлик беради – ҳар куни, кайфиятдан қатъи назар, белгиланган ишни бажариш имконини яратади;

– одат кучини ишга солади – вақт ўтиши билан ҳаракатлар онгсиз равишда, кам куч сарфлаб бажариладиган жараёнга айланади;

– инқирозларга бардошли бўлишга ёрдам беради – қийин, оғир кунларда ҳам мақсад сари ҳаракатни тўхтатмайди.

Машҳур ёзувчилар, спортчилар ва тадбиркорларнинг кўпчилиги “илҳом келишини кутмайман, ҳар куни ёзаман” қабилидаги фикрни такрорлашади. Бу тартиб-интизомнинг амалиётда исботидир.

Бу икки тушунчани бир-бирига қарши қўйиш нотўғри бўлар эди. Мотивация бу учқун, ҳаракатни бошлаш учун керакли туртки. Лекин ўша учқунни олов сифатида сақлаб қолиш учун тартиб-интизом зарур. Бошқача айтганда мотивация сизни бошлатади, тартиб-интизом эса сизни давом эттиради.

Шунинг учун муваффақиятли инсонлар мотивацияни рад этмайди, балки унга таянмайди. Улар аниқ кун тартиби, одатлар ва режалар тизимини яратиб, ана шу тизим орқали ҳаракат қилишади.

Тартиб-интизомни қандай ривожлантириш мумкин?

Кичик қадамлардан бошланг. Катта ва мураккаб мақсадлар ўрнига кичик, амалга оширса бўладиган вазифаларни белгиланг.

Аниқ вақт ва жой белгиланг. Масалан, “эрталаб соат 7:00 да 30 дақиқа мутолаа” – бундай аниқлик одатни мустаҳкамлайди.

Изчилликка эътибор беринг, натижага эмас. Дастлабки пайтда сифатдан кўра муттасиллик муҳимроқ.

Ўзингизни рағбатлантирувчи муҳит яратинг. Атрофдаги чалғитувчи омилларни камайтириш тартиб-интизомни осонлаштиради.

Ўзингизга нисбатан сабр қилинг. Одат шаклланиши вақт талаб этади – бир кунлик “оғиш” ҳаммасини бузиб юбормайди.

Мотивация – гўзал, лекин ишончсиз йўлдош. У келади ва кетади. Тартиб-интизом эса доимий, содиқ ва натижага олиб борувчи куч. Агар инсон катта мақсадларга эришмоқчи бўлса, у мотивацияни кутиб ўтирмасдан, тартиб-интизом асосида кундалик изчил ҳаракат қилишни ўрганиши керак. Зеро, узоқ муддатли муваффақият бир кунлик илҳомнинг эмас, балки ҳар куни такрорланадиган интизомли одатларнинг натижасидир.

Фурқат АЛИМАРДОН тайёрлади