Нима учун стрессдан қўл ва оёқлар музлайди: энг содда тушунтириш

Стресс ҳолатида бўлганимизда, қўл ва оёқларимиз худди муздек бўлиб қолади. Шунингдек, худди совуқда кўйлакчан қолгандек, баданимизда титроқ туриши мумкин. Бу ҳолат ҳар қандай муҳим воқеа олдидан, ҳатто севган инсон билан хайрлашганда ҳам содир бўлади. Буларнинг барчаси бежиз эмас ва организмимиз ичида содир бўладиган жараёнлар билан боғлиқ. Ҳаммаси кўринганидан кўра анча содда.

Нима учун қўрқув ва стрессдан титраймиз?

Биз асабийлашганимизда, организм қадимий омон қолиш тизимини ишга туширади. Мия "Хавф!" деган буйруқни беради, буйрак усти безлари адреналин чиқаради ва қўл-оёқлардаги қон томирлари кескин тораяди. Қон тананинг ичкарисига — юрак ва ўпкани озиқлантириш учун қочади (мабодо қочиб қолишга тўғри келса-чи?). Қўл ва оёқлар иссиқликсиз қолади ва биз ўша "муздек совуқни" ҳис қиламиз. Бадандагититроқеса — мушакларнинг исишга бўлган уриниши, яъни ўз-ўзидан ёнадиган "ички печка"дир. Яхши янгилик: тинчланишингиз билан томирлар кенгаяди ва иссиқлик қайтади.

Қўл-оёқлар яна нима сабабдан совиши мумкин?

Баъзида организм фақат муҳим учрашув ёки қийин суҳбат олдидан эмас, балки доимий музлаши мумкин. Ёки ҳар қандай кичик келишмовчилик соатлаб ўтиб кетмайдиган совуқ қотиш билан тугайди. Бундай ҳолда ўзингизга эътиборлироқ бўлишингиз лозим. Баъзида стрессдаги совуқ қотиш шунчаки реакция эмас, балки организмдаги бирон бир носозлик ҳақида "қўнғироқ" бўлиши мумкин:

Гипотиреозда: танадаги барча жараёнлар секинлашади, модда алмашинуви пасаяди ва одам ҳатто иссиқ хонада ҳам совқотаверади.

Анемия (камқонлик):гемоглобин кам, қон кислородни ёмон ташийди, энергия етишмайди ва тана иссиқликни имкон қадар тежайди.

Паст қон босими: Қон "дангасалик" билан оқади ва бармоқ учларигача етиб боргунча совиб қолади. Ҳатто баъзи дори воситалари ҳам шундай ножўя таъсир кўрсатиши мумкин.

Қачон шифокорга бориш керак?

Агар қўл ва оёқлар шунчаки салқин эмас, балки муздек бўлиб қолса, тери сезиларли даражада оқарса ёки кўкарса, бармоқларингизда сезувчанлик йўқолса — бу энди шунчаки асабийлашиш эмас. Айниқса, совуқ қотиш сизни ҳеч қандай сабабсиз, жанжал ва ҳаяжонларсиз таъриф этса, шифокор кўриги зарур.

Стрессдан қандай тез халос бўлиш мумкин?

Оддий "стрессли совуқ"да нима қилиш керак?

Нафас олиш: Энг самарали усул — чуқур нафас олиб, уни секин чиқариш. Бу асаб тизимини "уруш ёки қоч" режимидан "дам ол ва ҳазм қил" режимига ўтказишга ёрдам беради. Томирлар аста-секин бўшашади ва қон яна қўлларни иситади.

Ҳаракат: Бир оз ҳаракат қилиш, масалан, ўтириб-туриш ёки кафтларни бир-бирига шиддат билан ишқалаш фойда беради.

Агар бундай ҳолатлар тез-тез такрорланса, ҳар сафар алоҳида курашмасдан, стресс сабабларини психолог билан бирга ўрганиб чиқиш мақсадга мувофиқдир.

Хулоса қилиб айтганда, стресс вақтидаги совуқ — бу жазо ёки ғалати хусусият эмас. Бу тананинг энг муҳим аъзоларни ҳимоя қилиш учун қўллайдиган қадимий усулидир. Баъзида биз шунчаки ҳаддан ташқари ҳаяжонланганимиз учун у "пуч" бўлса ҳам ишлаб кетаверади.