Иситиш мавсумида газлаштирилмаган ҳамда табиий газ етиб бормаган ҳудудларда яшовчи аҳоли учун электр энергияси бўйича базавий истеъмол меъёри оширилади. Президент Шавкат Мирзиёев 6 октябрь куни куз-қиш мавсумида аҳолини, айниқса, эҳтиёжманд оилаларни ижтимоий қўллаб-қувватлаш чора-тадбирлари бўйича тақдимот билан танишди ва мазкур таклифни маъқуллади.

Амалда аҳоли учун электр энергиясининг ойлик базавий меъёри 200 киловатт-соатни ташкил этади. Янги таклифга кўра, иситиш мавсумида газлашмаган ва газ етиб бормаган ҳудудларда ушбу меъёр 350 киловатт-соатга оширилади. Яъни мазкур ҳудудлардаги аҳоли учун базавий меъёр бир ойда 150 киловатт-соатга кўпаяди. Бу қиш ойларида хонадонларни электр энергияси орқали иситишга мажбур бўладиган оилалар учун муҳим енгиллик ҳисобланади.

 

Базавий меъёр нима дегани?

Базавий меъёр — аҳолининг бир ойлик электр энергияси истеъмоли учун белгиланган асосий ҳажм бўлиб, тарифлар тизимида муҳим аҳамиятга эга.

2024 йилда қабул қилинган Вазирлар Маҳкамасининг 204-сон қарори билан аҳоли учун электр энергиясининг бир ойлик базавий меъёри 200 кВт·соат этиб белгиланган эди.

2026 йилдаги амалдаги тариф тизимида ҳам аҳоли истеъмоли ҳажмига қараб босқичма-босқич тарифлар қўлланади. Жумладан, 200 кВт·соатгача бўлган истеъмол учун алоҳида, ундан юқори ҳажмлар учун эса юқорироқ тарифлар белгиланган.

 

Нега айнан газсиз ҳудудлар учун?

Газлаштирилмаган ёки табиий газ етиб бормаган ҳудудларда қиш мавсумида аҳолининг электр энергиясига бўлган эҳтиёжи сезиларли даражада ортади. Чунки бундай хонадонларда иситиш, иссиқ сув тайёрлаш ва бошқа маиший эҳтиёжлар учун электр қурилмаларидан фойдаланишга тўғри келиши мумкин.

Шу боис давлат томонидан қишки мавсумда ушбу тоифадаги аҳоли учун алоҳида ижтимоий қўллаб-қувватлаш механизмини жорий этиш таклиф қилинди.

 

Эҳтиёжманд оилаларга қўшимча ёрдам берилади

Тақдимотда фақат электр энергияси бўйича базавий меъёрни ошириш билан чекланиб қолинмади.

Жумладан, декабрь ойида эҳтиёжманд оилаларга бир марталик моддий ёрдам ажратиш масаласини кўриб чиқиш таклиф қилинди.

Шунингдек, Ижтимоий реестрга киритилмаган, аммо эҳтиёжманд бўлган оилаларнинг электр энергияси, газ, кўмир ва коммунал хизматлар харажатларини қоплашда қўлланиладиган даромад мезонини ҳам ошириш режалаштирилмоқда.

Амалдаги таклифга кўра, Ижтимоий реестрга кирмаган эҳтиёжманд оилаларнинг энергия истеъмоли харажатларини қоплашда оиланинг ҳар бир аъзосига тўғри келадиган даромад мезони 1 миллион 430 минг сўмгача оширилиши мумкин. Бу ўзгариш натижасида давлат ижтимоий ёрдами билан қамраб олинадиган оилалар сони яна 166 мингтага кўпайиши кутилмоқда.

 

Компенсация механизми 2028 йилгача узайтирилиши мумкин

Яна бир муҳим таклиф — электр энергияси ва табиий газ бўйича базавий меъёрдан ортиқ истеъмол қилинган ҳажм учун харажатларнинг бир қисмини қоплаш механизмини давом эттириш.

Ушбу компенсация муддатини 2028 йил 1 апрелгача узайтириш таклиф қилинди. Ҳисоб-китобларга кўра, бу чора бир йилда тахминан 470 минг оилани қамраб олиши мумкин.

Бундан ташқари, шароити оғир бўлган маҳаллалардаги 3 мингта хонадонни иссиқлик жиҳатидан ҳимоялаш ва уларни энергия тежовчи ускуналар билан таъминлаш ишлари ҳам давом эттирилади.

 

Асосий мақсад — қишда аҳоли харажатларини енгиллаштириш

Президент тақдимотида қайд этилганидек, дунёда геосиёсий кескинлик, энергия ресурслари ва хом ашё нархларининг ўсиши, таъминот ҳамда логистика занжирларидаги узилишлар инфляцион босимни кучайтирмоқда.

Шундай шароитда аҳоли харажатларини камайтириш, айниқса, даромади паст ва эҳтиёжманд оилаларни манзилли қўллаб-қувватлаш муҳим вазифа сифатида белгиланмоқда.

 

Шундай қилиб, газлаштирилмаган ҳудудларда электр энергиясининг базавий меъёрини 350 кВт·соатга ошириш қиш мавсумида электр энергиясига эҳтиёжи юқори бўлган аҳоли учун қўшимча ижтимоий ҳимоя чораси бўлади. Айниқса, хонадонни иситишда асосан электр энергиясидан фойдаланадиган оилалар учун бу ўзгаришнинг аҳамияти юқори.