Замонавий илм-фан пиёда юриш инсон саломатлиги учун энг фойдали жисмоний фаоллик турларидан бири эканини қайта-қайта тасдиқламоқда. Бу машқ қиммат жиҳозлар ёки махсус шароит талаб қилмайди. Бироқ унинг юрак-қон томир тизими, асаб тизими ва мия фаолиятига ижобий таъсири кўплаб халқаро тадқиқотларда исботланган.

Олимларнинг таъкидлашича, мунтазам пиёда юриш нафақат танани чиниқтиради, балки инсоннинг диққати, хотираси, қарор қабул қилиш қобилияти ва фикрлаш тезлигини ҳам яхшилайди.

Айниқса, ҳафтасига бир неча марта ўртача тезликда юриш миянинг қон билан таъминланишини кучайтиради. Бу эса нейронлар фаолиятини қўллаб-қувватлаб, янги асаб боғланишлари ҳосил бўлишига ёрдам беради.

Илмий шарҳлар ва тизимли таҳлилларда мунтазам юриш ижро функциялари (режалаштириш, диққатни бошқариш), хотира ва умумий когнитив фаолиятни яхшилаши мумкинлиги қайд этилган.

2026 йилда эълон қилинган мета-таҳлилда пиёда юриш машқлари ёши катта инсонларда ақлий қобилиятнинг айрим йўналишларини сақлаб қолишга ёрдам бериши мумкинлиги таъкидланган. Шу билан бирга, олимлар юришнинг тури, давомийлиги ва интенсивлиги натижаларга таъсир қилишини, бу соҳада янада кенг кўламли тадқиқотлар зарурлигини ҳам қайд этганлар.

Пиёда юришнинг энг муҳим афзалликларидан бири — юрак-қон томир касалликлари хавфини камайтиришидир. Юриш юрак мушагини мустаҳкамлайди, қон айланишини яхшилайди, қон босимини меъёрлаштиришга ёрдам беради ҳамда қандли диабет ва ортиқча вазн хавфини пасайтиради. Мутахассислар кунига камида 30 дақиқа тез юриш организм учун сезиларли фойда беришини таъкидлайди.

Руҳий саломатлик нуқтаи назаридан ҳам пиёда юриш катта аҳамиятга эга. Жисмоний ҳаракат вақтида эндорфин ва серотонин каби кайфиятни яхшиловчи моддалар ажралиб чиқади. Бу стресс, хавотир ва тушкунлик белгиларини камайтиришга, инсоннинг иш қобилияти ва кун давомидаги энергиясини оширишга хизмат қилади.

Сўнгги йилларда қадамлар сони бўйича ҳам қизиқарли илмий натижалар эълон қилинди. Илгари кенг тарқалган «кунига 10 минг қадам» ягона меъёр эмаслиги маълум бўлди. Йирик тадқиқотлар шуни кўрсатдики, кўпчилик инсонлар учун кунига тахминан 7 минг қадам ҳам саломатликка сезиларли ижобий таъсир кўрсатади. Энг муҳими — мунтазам ҳаракат қилишдир.

Шу билан бирга, барча илмий ишлар бир хил натижа бермаган. Масалан, енгил когнитив бузилишларга эга кекса инсонлар иштирок этган айрим мета-таҳлилларда пиёда юриш хотира ва фикрлаш кўрсаткичларини сезиларли даражада яхшиламагани, аммо жисмоний чидамлилик ва юриш қобилиятини аниқ оширгани қайд этилган. Бу эса пиёда юришнинг фойдаси инсоннинг ёши, соғлиғи ва машқ дастурига боғлиқ бўлиши мумкинлигини кўрсатади.

Хулоса қилиб айтганда, пиёда юриш инсон учун энг хавфсиз, арзон ва самарали жисмоний фаоллик турларидан бири ҳисобланади. Мунтазам юриш юрак ва қон томирларини мустаҳкамлайди, вазнни назорат қилишга ёрдам беради, кайфиятни кўтаради ҳамда мия фаолиятини қўллаб-қувватлайди. Илмий тадқиқотлар шуни кўрсатмоқдаки, соғлом турмуш тарзининг ажралмас қисми сифатида ҳар куни пиёда юриш нафақат узоқ умр кўришга, балки ақлий фаолликни узоқ йиллар давомида сақлаб қолишга ҳам хизмат қилади.

Феруз Жўраев
тайёрлади