currencies image

11 806,97 UZS

18,43

usd

currencies image

13 430,43 UZS

52,89

eur

currencies image

139,86 UZS

0,48

ru



АсосийЯнгиликларҚалбаки ҳужжат тайёрлаш ёки ундан фойдаланиш учун қандай жавобгарлик белгиланган?

Қалбаки ҳужжат тайёрлаш ёки ундан фойдаланиш учун қандай жавобгарлик белгиланган?

Ҳуқуқ

calendar

17.11.2026

eye

86

Қалбаки ҳужжат тайёрлаш ёки ундан фойдаланиш учун қандай жавобгарлик белгиланган?

Бугунги кунда турли соҳаларда расмий ҳужжатлар, муҳрлар, штамплар ва бланклардан кенг фойдаланилади. Бироқ айрим ҳолларда ушбу ҳужжатларни қалбакилаштириш, сохта муҳр ва штамплар тайёрлаш ёки қалбаки ҳужжатлардан фойдаланиш ҳолатлари учраб туради. Қонунчиликда бундай ҳаракатлар учун жиноий жавобгарлик белгиланган.

Қалбаки ҳужжат тайёрлаш учун қандай жазо бор?

Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 228-моддасига кўра, сохталаштирувчининг ўзи ёки бошқа шахс фойдаланиши мақсадида муайян ҳуқуқ берадиган ёки муайян мажбуриятдан озод этадиган расмий ҳужжатларни тайёрлаш, уларни қалбакилаштириш ёхуд сотиш жиноят ҳисобланади.

Шунингдек, ушбу мақсадларда корхона, муассаса ёки ташкилотларнинг қалбаки штамплари, муҳрлари ва бланкларини тайёрлаш ёки сотиш ҳам жиноий жавобгарликка сабаб бўлади.

Мазкур ҳаракатлар учун:

— базавий ҳисоблаш миқдорининг 50 бараваридан 100 бараваригача миқдорда жарима;

— 360 соатгача мажбурий жамоат ишлари;

— 3 йилгача ахлоқ тузатиш ишлари билан жазолаш назарда тутилган.

Қандай ҳолларда оғирроқ жазо қўлланилади?

Агар юқоридаги ҳаракатлар такроран ёки хавфли рецидивист томонидан, шунингдек, бир гуруҳ шахслар томонидан олдиндан тил бириктириб содир этилган бўлса, оғирроқ жиноий жавобгарлик белгиланади.

Бундай ҳолларда:

— 2 йилдан 3 йилгача ахлоқ тузатиш ишлари;

— 3 йилдан 5 йилгача озодликни чеклаш;

— 3 йилдан 5 йилгача озодликдан маҳрум қилиш жазоларидан бири қўлланилади.

Қалбаки ҳужжатдан фойдаланган шахс ҳам жавобгар бўладими?

Қонунчиликка кўра, нафақат қалбаки ҳужжатларни тайёрлаш ёки сотиш, балки ҳужжатнинг қалбаки эканлигини била туриб, ундан фойдаланиш ҳам жиноят ҳисобланади.

Жиноят кодексининг 228-моддасига мувофиқ, бундай ҳаракат учун:

— базавий ҳисоблаш миқдорининг 25 бараваридан 50 бараваригача миқдорда жарима;

— 300 соатгача мажбурий жамоат ишлари;

— 2 йилгача ахлоқ тузатиш ишлари;

— 2 йилгача озодликни чеклаш;

— 2 йилгача озодликдан маҳрум қилиш жазоларидан бири белгиланган.

Масалан, шахс ҳужжатнинг қалбаки эканлигини олдиндан билган ҳолда ундан муайян ҳуқуқни қўлга киритиш ёки расмий жараёнларда фойдаланса, унинг ҳаракатлари учун жиноий жавобгарлик келиб чиқиши мумкин.Бунда ҳужжатнинг қалбаки эканлигини шахс билганлиги муҳим аҳамиятга эга.

Хулоса қилиб айтганда, расмий ҳужжатларни қалбакилаштириш, сохта муҳр, штамп ва бланкларни тайёрлаш ёки сотиш, шунингдек, қалбаки ҳужжатлардан била туриб фойдаланиш қонунчиликка мувофиқ жиноят ҳисобланади. Шу сабабли фуқаролар расмий ҳужжатлардан фойдаланишда уларнинг ҳақиқийлиги ва қонунийлигига алоҳида эътибор қаратишлари лозим.

Зиёвуддин Намозов,
журналист

Улашиш: